ร่ม และการนำไปใช้ในงานบุญ งานพิธีต่างๆ

งานบุญ งานพิธีต่างๆ เป็นสิ่งที่มีความสำคัญสำหรับชาวพุทธอย่างมาก เพราะเป็นโอกาสที่ดีที่จะได้ทำบุญและชำระล้างจิตใจให้สะอาด บริสุทธิ์ ผ่องใส อีกทั้งยังถือเป็นการช่วยทะนุบำรุง สืบสานวัฒนธรรมประเพณีไทยและสืบทอดพระพุทธศาสนาให้ดำรงอยู่ควบคู่ไปพร้อมกันด้วย

ร่ม นับได้ว่าเป็นส่วนหนึ่งที่สำคัญในงานบุญ งานพิธีต่างๆ ตามแบบฉบับของชาวพุทธ เพราะถูกนำมาใช้ทำเป็นของชำร่วย ของที่ระลึก ฯลฯ ในหลากหลายโอกาส

งานบุญ งานพิธีมีกี่ประเภท

สำหรับงานบุญ งานพิธีในพุทธศาสนา สามารถแบ่งได้ออกเป็น 2 ประเภท ดังต่อไปนี้

1. งานมงคล เป็นงานพิธีที่จัดขึ้นโดยมีเหตุผลจากสิ่งที่ดี เช่น งานทำบุญเลี้ยงพระ, งานมงคลสมรส, งานขึ้นบ้านใหม่และงานบุญวันเกิด เป็นต้น เป็นงานพิธีที่จัดขึ้นเพื่อปรารถนาให้เกิดสิ่งดีๆ

ประเภของร่มที่เกี่ยวข้อง เช่น ร่มถวายพระ, ร่มงานหมั้น, ร่มงานแต่งงาน เป็นต้น

2. งานอวมงคล เป็นงานพิธีที่เกี่ยวกับความตาย อย่างเช่น งานศพ, งานทำบุญอัฐิและงานบุญเพื่อรำลึกถึงบรรพบุรุษ เป็นต้น

ประเภทของร่มที่เกี่ยวข้อง เช่น ร่มของชำร่วยงานศพ เป็นต้น

การเตรียมของสำหรับจัดงานบุญ งานพิธีต่างๆ

การจัดงานบุญ งานพิธีจะต้องมีการเตรียมข้าวของสำหรับการจัดงานให้ครบสมบูรณ์ดังต่อไปนี้

1. โต๊ะหมู่บูชา เป็นกลุ่มโต๊ะที่ใช้ตั้งพระพุทธรูป โดยประกอบไปด้วยโต๊ะเล็กๆ หลายตัวจัดรวมกันเป็นหมู่ หากไม่มีโต๊ะหมู่บูชาโดยเฉพาะก็อาจใช้โต๊ะอื่นๆ ที่มีขนาดพอเหมาะมาจัดเป็นโต๊ะหมู่บูชาสำหรับงานบุญ งานพิธีก็ได้ จัดโต๊ะให้หันไปทางด้านเหนือหรือตะวันออก อย่าให้มีอะไรมาบังหน้าโต๊ะหมู่บูชา จัดวางพระพุทธรูปพร้อมด้วยเครื่องบูชาอันประกอบด้วย กระถางธูป 1 กระถาง, เชิงเทียน 1 คู่, พานดอกไม้ 1 คู่ และแจกัน 1 คู่

2. เทียนชนวน สำหรับประธานจุดเทียนถวายพระ ใช้เทียนขี้ผึ้งแท้และเชิงเทียนสำหรับจับเพื่อไม่ให้ร้อนมือ

3. อาสนะสงฆ์ จัดวางเอาไว้ด้านซ้ายของโต๊ะหมู่บูชา โดยจัดเตรียมพรมเล็กจำนวนพอดีกับพระสงฆ์ที่นิมนต์มา โดยต้องจัดที่นั่งให้อยู่สูงกว่าฆราวาสในงาน รวมถึงเครื่องรับรองที่ประกอบด้วยภาชนะน้ำเย็น, ภาชนะน้ำร้อน และกระโถนเท่าจำนวนของพระสงฆ์ ตั้งเครื่องรับรองเอาไว้ด้านขวามือของพระสงฆ์

4. เตรียมภัตตาหารถวายเพลพระสงฆ์ ซึ่งสามารถจัดได้สองแบบคือ จัดเป็นชุดแยกถวายสำหรับพระแต่ละรูปซึ่งสะดวกเพราะพระสงฆ์ไม่ต้องลุกเดินไปมา เมื่อฉันเพลเสร็จก็ให้ศีลให้พรต่อได้เลย กับการจัดเตรียมภัตตาหารเป็นโต๊ะอาหารที่จัดเตรียมสำรับให้พระฉันร่วมกัน

5. จัดเตรียมเครื่องไทยธรรมถวายพระสงฆ์ โดยส่วนใหญ่แล้วจะถวายเป็นปัจจัยสี่ ซึ่งหากเป็นอาหารหรือเครื่องคาวหวานต้องถวายพระก่อนเที่ยงวัน แต่หากเป็นน้ำดื่มและสิ่งของอื่นๆ สามารถถวายได้ตลอดทั้งวัน เครื่องไทยธรรมที่นิยมจัดถวายพระสงฆ์นอกเหนือจากอาหารคาวหวาน ของขบฉันและเครื่องดื่มอื่นๆ แล้วก็ยังมีเครื่องนุ่งห่ม เช่น สบง, จีวร, สังฆาฏิ, เครื่องใช้สอยอื่นๆ เช่น มุ้ง, หมอน, เสื่อ, ร่ม, สบู่, แชมพู, เครื่องทำความสะอาด และยารักษาโรคต่างๆ

6. สายสิญจน์ ใช้สายที่ทำจากฝ้ายดิบ ซึ่งต้องจับเป็น 3 เส้นหรือ 9 เส้นแล้วแต่ประเภทของงานบุญ หากเป็นงานมงคลจะใช้สายสิญจน์ 9 เส้น งานอวมงคลใช้สายสิญจน์ 3 เส้น

7. ภาชนะใส่น้ำมนต์ สำหรับงานมงคลเท่านั้น และควรเตรียมน้ำสะอาดสำหรับทำน้ำมนต์ด้วย

8. เตรียมภาชนะสำหรับกรวดน้ำ อาจเป็นภาชนะสำหรับกรวดน้ำโดยเฉพาะแต่หากไม่มีก็ใช้ขันกับแก้วน้ำก็ได้

การจัดเตรียมงานบุญ งานพิธีมงคล

การจัดเตรียมงานในพิธีมงคลจะต้องมีการนิมนต์พระภิกษุมาเจริญพระพุทธมนต์ ซึ่งจำนวนพระที่นิมนต์มานี้จะนิยมเป็นจำนวนคี่ อย่างเช่น 5, 7 หรือ 9 รูป แต่หากเป็นงานแต่งจะนิยมนิมนต์พระมาเป็นจำนวนคู่ เช่น 8 รูป จากนั้นจึงทำการจัดเตรียมพิธีดังต่อไปนี้

1. ตั้งพระพุทธรูปพร้อมเครื่องบูชา ซึ่งพระพุทธรูปที่ใช้ในพิธีจะเป็นพระพุทธรูปปางใดก็ได้ ขอให้เป็นพระพุทธรูปไม่ใช่พระเครื่อง ไม่ต้องใช้พวงมาลัยหรือดอกไม้วางประดับพระพุทธรูป จัดโต๊ะหมู่บูชาเป็นจำนวน 5, 7 หรือ 9 ที่ปูทับด้วยผ้าสีขาว วางกระถางธูป 1 กระถางและและเชิงเทียน 1 คู่ พร้อมด้วยแจกันดอกไม้สด 1 คู่ วางพระพุทธรูปให้หันพระพักตร์ไปทางเดียวกับพระสงฆ์และหันไปทางทิศเหนือ

2. จัดเตรียมวงด้ายสายสิญจน์ โดยโยงสายมาจากฐานพระพุทธรูปวนมาทางขวาให้รอบฐานพระพุทธรูป แล้วโยงมาที่ภาชนะใส่น้ำมนต์ นำด้ายสายสิญจน์วนขวาที่ภาชนะใส่น้ำมนต์ที่วางตั้งบนพาน โดยอยู่ในจุดที่ใกล้พระเถระที่เป็นประธานในพิธีสงฆ์ สายสิญจน์ที่นำมาใช้ในพิธีจะนิยมใช้สายสิญจน์ 9 เส้น ด้วยการจับด้ายเข็ดเส้นเดียวครั้งแรกออกเป็น 3 เส้นม้วนเข้าเป็นกลุ่ม

3. จัดเตรียมสถานที่ในพิธีให้เรียบร้อย ด้วยการจัดเตรียมอาสนะสำหรับพระสงฆ์ให้พอดีกับจำนวนพระสงฆ์ที่นิมนต์มาร่วมพิธีและต้องจัดอาสนะให้อยู่สูงกว่าที่นั่งของฆราวาส หากไม่มีที่นั่งยกพื้นสามารถจัดเตรียมพื้นที่ได้โดยการปูเสื่อแล้วปูทับด้วยผ้าขาวและวางผ้ารองนั่งสำหรับพระสงฆ์ เตรียมเครื่องรองรับพระสงฆ์แต่ละรูปเอาไว้ที่ด้านขวามือของพระทุกรูป ซึ่งประกอบไปด้วย น้ำร้อนน้ำเย็น, หมากพลู และกระโถน

4. จัดเตรียมภาชนะสำหรับทำน้ำมนต์ โดยใช้ภาชนะที่มีฝาครอบปิดและพานรอง พร้อมด้วยเทียนน้ำมนต์ที่ทำจากขี้ผึ้งแท้หนัก 1 บาทเป็นอย่างน้อยที่สามารถหาซื้อได้จากร้านสังฆภัณฑ์ ส่วนน้ำที่ใช้ในการทำน้ำมนต์นั้นต้องใช้น้ำที่สะอาดบริสุทธิ์

การจัดเตรียมงานบุญ งานพิธีอวมงคล

การจัดงานบุญ งานพิธีอวมงคล ส่วนใหญ่มักจัดเนื่องในโอกาสทำบุญเกี่ยวกับศพหรือรำลึกถึงการเสียชีวิต ซึ่งการนิมนต์พระสงฆ์มาในพิธีดังกล่าวนี้มักนิมนต์มาเป็นจำนวนคู่อย่างเช่น 4, 8 รูป การจัดเตรียมงานพิธีสำหรับงานอวมงคลจะเตรียมการดังนี้

งานทำบุญหน้าศพ

• ตั้งพระพุทธรูปพร้อมเครื่องบูชาเช่นเดียวกับงานมงคล แต่ไม่ต้องตั้งภาชนะสำหรับน้ำมนต์และไม่ต้องผูกโยงสายสิญจน์ แต่จะใช้การโยงสายโยงหรือภูษาโยงต่อจากศพโดยห้ามโยงสายโยงสูงกว่าพระพุทธรูป สายโยงนี้เป็นด้ายประเภทเดียวกับสายสิญจน์ แต่ในงานอวมงคลนี้บางคนจะไม่เรียกว่าสายสิญจน์แต่ใช้คำว่าสายโยงแทน ซึ่งสายสิญจน์ที่ใช้ในงานอวมงคลนี้จะใช้ด้ายสามเส้น แตกต่างจากงานมงคลที่ใช้สายสิญจน์ 9 เส้น
• จัดเตรียมเครื่องไทยธรรมพร้อมผ้าสบงเพื่อถวายพระสวดอภิธรรม

งานทำบุญอัฐิ

• จัดเตรียมสถานที่เช่นเดียวกับพิธีมงคลและพิธีอวมงคลดังกล่าวข้างต้น สิ่งที่แตกต่างคือ ต้องมีการตั้งโกศที่บรรจุอัฐิของผู้ตายรวมถึงภาพถ่ายของผู้ตายเพิ่มเติม หากไม่มีก็สามารถเขียนชื่อของผู้ตายเอาไว้แทนได้

ขั้นตอนทำบุญในงานบุญ งานพิธีต่างๆ ทั้งงานมงคลและงานอวมงคล

1. เมื่อพระสงฆ์เดินทางมาถึงบริเวณพิธี ให้นิมนต์พระสงฆ์มานั่งในบริเวณที่จัดเตรียมอาสนะเอาไว้ จากนั้นจึงรับรองพระสงฆ์ตามฐานะด้วยน้ำร้อนน้ำเย็น และหมากพลูตามสมควร

2. เมื่อได้เวลาทำพิธี ประธานในงานจุดธูปเทียนที่โต๊ะบูชา โดยเริ่มต้นจากการจุดเทียนก่อนจากนั้นจึงจุดธูปโดยใช้ไฟต่อจากเทียนอีกที การจุดเทียนแช็ค ควรจุดด้วยเทียนหรือไม้ขีดจุด ไม่ควรต่อไฟที่ใช้จุดเทียนจากตะเกียงหรือไฟเทียน และต้องเริ่มจุดเทียนเล่มขวาของพระพุทธรูปก่อน แล้วจึงจุดเล่มซ้ายและจุดธูป ตามลำดับ

3. เริ่มต้นกล่าวคำอาราธนาศีล เมื่อรับศีลเสร็จแล้ว ก็ต่อด้วยอาราธนาพระปริตรต่อ ในพิธีมงคลพระสงฆ์จะเจริญพระพุทธมนต์แล้วเจ้าภาพจึงเข้าไปจุดเทียนน้ำมนต์แล้วยกภาชนะน้ำมนต์ถวายแด่พระประธานสงฆ์ ส่วนงานอวมงคลไม่ต้องทำน้ำมนต์

4. เมื่อพระสงฆ์สวดจบ เจ้าภาพเตรียมยกบาตรและภัตตาหารมาตั้งไว้ให้พร้อม และเริ่มจากการถวายข้าวพระพุทธก่อนโดยจัดภัตตาหารแบบเดียวกับที่จะถวายแด่พระภิกษุสงฆ์ เมื่อถวายข้าวพระพุทธแล้วจึงเริ่มประเคนภัตตาหารถวายแด่พระภิกษุสงฆ์

5. ถวายเครื่องไทยธรรมแด่พระสงฆ์ตามสมควร

6. การกรวดน้ำควรใช้ภาชนะสำหรับกรวดน้ำโดยเฉพาะ พร้อมด้วยน้ำสะอาด รินน้ำลงมาเป็นสายลงในภาชนะรองรับพร้อมตั้งจิตระลึกถึงผู้ที่จะอุทิศบุญไปให้ ส่วนน้ำที่กรวดนั้นนำไปเทลงในพื้นดินสะอาดในที่กลางแจ้งหรือใต้ต้นไม้ใหญ่

การทำบุญในงานบุญ งานพิธีต่างๆ ของชาวพุทธ เป็นพิธีที่มีขั้นตอนและระเบียบแบบแผน ดังนั้นชาวพุทธควรเรียนรู้ขั้นตอนเหล่านี้เพื่อให้การประกอบพิธีมงคลและอวมงคลเป็นไปโดยถูกต้องและสะดวกราบรื่น

ร่ม ของชำร่วยงานศพ มอบแทนคำขอบคุณอย่างเปี่ยมความหมาย